Duvara Karşı: Birbirine sığınan iki yalnızlık
Bazen birine yaklaşmak, hayatımıza yeni bir insan almaktan çok, içinde sıkıştığımız hayattan çıkacak bir kapı aramaktır. Duvara Karşı’nın Cahit’i ve Sibel’i böyle karşılaşır. İkisinin de yaraları vardır; fakat aynı yarayı taşımazlar. Fatih Akın, bu iki insanı birbirine yaklaştırırken aşkı rahatlatıcı bir cevap gibi sunmaz. Yakınlık, beraberinde yeni bir hayat ihtimali kadar yeni korkular da getirir.

Duvara Karşı © Wüste Film · Fotoğraf: Kerstin Stelter
2004’te Berlin Film Festivali’nde Altın Ayı kazanan film, Hamburg’da yaşayan Cahit ile Sibel’in anlaşmalı evliliği çevresinde gelişir. Birol Ünel ve Sibel Kekilli’nin performansları, karakterlerin taşkınlığını ve incinebilirliğini aynı anda hissettirir. Başlangıçta bir çıkış yolu olarak kurulan birliktelik, zamanla ikisinin de kontrol edemediği duygularla değişir.
Yazı, filmin önemli gelişmeleri ve son bölümü hakkında ayrıntılar içerir.
“Kendinizi öldürmeden de hayatınıza son verebilirsiniz.”
Doktorun Cahit’e söylediği söz · Türkçe çeviri
Buradaki öneri, insanın kendisini yok etmesi değil, artık taşıyamadığı hayat biçiminden ayrılabilmesidir. Cahit’in önünde açılan ihtimali düşünürken bu ayrım önemlidir: Bir hayatın sona ermesi ile insanın yaşamının sona ermesi aynı şey değildir.
Bir evlilik, iki ayrı çıkış
Sibel için evden ayrılmak, kendi bedeni ve gündelik hayatı hakkında söz sahibi olabilmektir. Cahit’in geri çekilişindeyse yaşama isteğinin aşınmışlığı hissedilir. Biri henüz yaşayamadıklarına doğru koşarken, diğeri yaşadıklarının ağırlığından uzaklaşmaya çalışır. Aynı evin içinde bulunmaları, aynı başlangıç noktasında oldukları anlamına gelmez.
Bu farklılık ilişkiye hem canlılık hem de gerilim verir. Başkasının yanında yeniden hareket edebilmek değerlidir; fakat o kişinin bizim iyileşmemiz için var olduğunu düşünmeye başladığımızda yakınlığın dengesi bozulur. Film, iki karakteri birbirinin ilacı gibi paketlemek yerine aralarındaki uyumsuzluğu da görünür tutar.
Özgürlük için kimin izni gerekiyor?
Sibel’in hikâyesinde aile, aidiyetin yanında denetimin de alanıdır. Evlilik, ondan beklenen davranışlarla kendi arzuları arasına açabildiği dar bir geçit olur. Ne var ki bir denetimden çıkmak, dünyanın geri kalanında yargılanmadan yaşayabileceği anlamına gelmez. Özgürlük talebi, karşısına başka başka sınırlar çıkarır.
Onu yalnızca isyankâr bir genç kadın olarak görmek kolaydır. Daha zor olan, kararlarının arkasındaki sıradan isteği kabul etmektir: Kendi hayatını yaşayabilmek. Sibel’in her tercihini onaylamadan da bu isteğin meşruluğunu görebiliriz. Bir karaktere yaklaşmak, onu kusursuzlaştırmak zorunda olduğumuz anlamına gelmez.

Duvara Karşı © Wüste Film · Fotoğraf: Kerstin Stelter
Bir insanın özgürlüğünü anlamak, onun seçimlerini kendi rahatımıza göre düzeltmekten vazgeçmekle başlar.
Sevmek ve sahip olmak arasındaki çizgi
Cahit’in yeniden hissetmeye başlaması, kendiliğinden olgunlaşması anlamına gelmez. Kıskançlık ve şiddet, yakınlığın içine girdiğinde aşkın yoğunluğuyla açıklanıp geçilemez. Duvara Karşı’nın sertliği, duygunun sahiciliği ile davranışın yıkıcılığını aynı hikâyede yan yana tutmasından gelir.
Cahit’in kırılganlığını görmek, yaptıklarının sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Sibel’in yaşama iştahı da başına gelenleri hak ettiği yönünde okunamaz. Film üzerine düşünürken en kolay romantikleştirilen yer burasıdır. Büyük acılar ve büyük tutkular, başkasına verilen zararı güzelleştiren bir perdeye dönüşmemeli.
Müzik konuşmaya başladığında
Filmin müzikle kurduğu ilişki, karakterlerin dilinden taşan duygulara başka bir alan açar. Sokakların ve kapalı odaların sert ritmiyle müzikal ara bölümlerin farklı havası birbirini keser. Hikâyenin içine kapıldığımız sırada bir şarkı bizi başka bir mesafeye taşır; bir an durup yaşananları dışarıdan hissederiz.
Bu geçişler, kimlik meselesini de tek bir yere bağlamaz. Bir insanın içinde farklı şehirler, diller ve müzikler bulunabilir. Bunların her zaman huzurlu bir bütün oluşturması gerekmez. Bazen bir şarkının tanıdıklığı bile ait olduğumuz yeri kolayca tarif etmeye yetmez.
Bu hikâyenin sesi
Depeche Mode’un filmde de kullanılan I Feel You parçası, Cahit’in içindeki huzursuzluğu müzik üzerinden yeniden düşünmek için güçlü bir eşlik sunar. Aşağıdaki video grubun resmî klibidir; filmden bir sahne değildir.
İstanbul’a gelince her şey değişir mi?
Şehrin değişmesi, geçmişin geride kalacağına dair güçlü bir umut yaratır. Fakat insan yaşadığı yerden ayrılırken kendisini yanında götürür. İstanbul, bu hikâyede bütün düğümlerin çözüldüğü masalsı bir dönüş noktası olmaz. Yeni bir düzen kurmak için hem zamana hem de önceki hayatın beklentilerinden uzaklaşmaya ihtiyaç vardır.
Cahit ile Sibel’in yeniden karşılaşmasını zorlaştıran şeylerden biri, artık aynı zamanı yaşamamalarıdır. Birinin zihninde hâlâ mümkün duran gelecek, diğerinin hayatında başka bir yere taşınmış olabilir. İnsanların birbirini sevmesi ile aynı hayata hazır olması arasında her zaman bir bağ kurulamaz.
Duvara Karşı’dan ilk izler
Fatih Akın’ın sert ritmini ve iki karakterin karşılaşmasını, yapımcı Wüste Film’in yayımladığı Almanca fragmanda izleyebilirsiniz.
Aşkın yetişemediği hayat
Duvara Karşı, hatırlanmaya değer bir ilişkiyi mutlu sonla ölçmemizi zorlaştırır. Bir insan hayatımıza girmiş, bizi değiştirmiş ve yine de bizimle kalmamış olabilir. Bu ihtimalin acısı, yaşananların sahiciliğini azaltmaz. Fakat sahicilik de ilişkinin sürmesi için tek başına yeterli olmaz.
Geriye iki insanın birbirine dokunduktan sonra sürdürmek zorunda olduğu ayrı hayatlar kalır. Belki filmin en ağır duygusu budur: Bazen birine ulaşmak için çıktığımız yol, onun artık başka bir yerde olduğunu anlamamıza yarar.
Film bilgileri: Palm Springs International Film Society ve Berlinale arşivleri. Görsel: Wüste Film, fotoğraf Kerstin Stelter. Değerlendirmeler filme ilişkin bir okuma önerisidir. Kaynak sayfası






Yorumlar