Limited ve anonim şirket hissesi satışında vergi: İki yıl her şeyi çözer mi?

Şirket ortaklarının hisse satışlarında en sık karşılaşılan düşüncelerden birisi, iki yıl beklenmesi halinde satış kazancının vergilendirilmeyeceğidir. Ancak bu sürenin hangi şirketlerde, hangi paylar için ve hangi tarihten itibaren geçerli olduğu belirlenmeden yapılacak bir satış, beklenmeyen bir vergi yükü doğurabilir. Yazımızda, limited ve anonim şirket paylarının satışındaki farklılıklar, Vergi İdaresi’nin özelgelerde açıkladığı yaklaşımlar üzerinden incelenmiştir.

Aynı ortaklık, farklı vergisel sonuç

Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 80’inci maddesinde, ortaklık haklarının veya hisselerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artışı kazancı olarak belirlenmiştir. Aynı maddede, tam mükellef kurumlara ait olup iki yıldan fazla süreyle elde tutulan hisse senetlerinin elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar ise bu kapsamın dışında bırakılmıştır.

Dolayısıyla iki yıllık süre, bütün şirket ortaklıklarına tanınmış genel bir vergisizlik imkânı değildir. Düzenlemenin uygulanmasında, satılan değerin bir ortaklık payı mı, yoksa hisse senedi mi olduğu önem taşımaktadır.

Bu yazı, gerçek kişilerin ticari işletmelerine dahil olmayan paylarının satışıyla sınırlıdır. Borsada işlem gören hisse senetlerinin özel vergilendirme rejimi ayrıca değerlendirilmelidir.

Limited şirkette beklemek yeterli değildir

Limited şirket ortaklık payının satışından doğan kazanç, mükerrer 80’inci maddenin ortaklık hakları ve hisselerine ilişkin hükmü kapsamında değerlendirilmektedir. Bu hükümde, payın iki yıldan fazla elde tutulmasına bağlı bir kapsam dışılık bulunmamaktadır.

Nitekim İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 19.12.2023 tarihli özelgesinde, limited şirket hisselerinin devrinden doğan kazancın değer artışı kazancı olarak vergilendirileceği açıkça belirtilmiştir.(1)

Burada vergilendirilecek unsur, satış bedelinin tamamı değildir. Kazancın belirlenmesinde maliyet bedeli, şartları sağlanan endeksleme, satıcı üzerinde kalan satış giderleri ve ilgili yılın istisna tutarı dikkate alınacaktır.

Öte yandan limited şirket payının senede bağlanması da tek başına anonim şirket hisse senetlerine ilişkin iki yıllık düzenlemeden yararlanılmasını sağlamaz. Şirket türü ve senedin hukuki niteliği birlikte değerlendirilmelidir.

Anonim şirkette şirketin yaşı mı, senedin tarihi mi?

Anonim şirketlerde de yalnızca şirketin kuruluş tarihine veya ortak olunan tarihe bakılması yeterli değildir. İki yıldan fazla elde tutma koşulunun uygulanabilmesi için, ortaklık payının hisse senedi niteliği ve bu senedin iktisap tarihi belirlenmelidir.

Bu ayrım, limited şirketin anonim şirkete dönüşmesinde daha belirgin hale gelmektedir.

İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 06.11.2023 tarihli özelgesine konu olayda; 2004 yılında kurulan limited şirketin bütün payları 2013 yılından itibaren tek ortağa ait olmuş, limited şirket pay senetleri 2020 yılında bastırılmıştır. Şirket ise 30.03.2022 tarihinde anonim şirkete dönüşmüş ve aynı tarihte anonim şirket hisse senetleri bastırılarak ortağa verilmiştir.(2)

İdare, anonim şirket hisse senetlerinin iktisap tarihi olarak 30.03.2022 tarihini esas almıştır. Böylece limited şirkette geçen ortaklık süresi ve daha önce bastırılmış limited pay senetleri, özelgedeki olay bakımından iki yıllık sürenin başlangıcı kabul edilmemiştir.

Tür değişikliği süreyi kendiliğinden taşır mı?

Tür değişikliğinde şirketin devamlılığı ile gerçek kişi ortağın hisse senedi satışındaki vergisel koşullar aynı sorunun cevabı değildir.

İncelenen özelgede İdare, ortaklığın geçmişinden hareket etmek yerine, anonim şirket paylarının hisse senedine bağlandığı ve ortak tarafından bu senetler üzerinde tasarruf hakkının kazanıldığı tarihe odaklanmaktadır.

Dolayısıyla yıllardır limited şirket ortağı olan bir kişinin, şirket anonim şirkete dönüştükten hemen sonra yapacağı satışta eski ortaklık süresine dayanarak vergisizlik sonucuna ulaşması, bu özelgedeki yaklaşımla örtüşmemektedir.

Düşüncemize göre, satış öncesindeki incelemede şirketin türü kadar; senetlerin bastırılması, ortağa teslimi ve bunları destekleyen belgeler de önemsenmelidir. İki yıllık sürenin başlangıcı, satış kararı verildikten sonra araştırılacak bir ayrıntı değildir.

Satış bedeli taksitle alınırsa?

Limited pay satışında bir başka kritik nokta, bedelin farklı yıllarda tahsil edilmesidir.

19.12.2023 tarihli özelgede, hisseler 2019 yılında devredilmiş; bedelin bir kısmı aynı yıl, kalan kısmı ise 2020 yılında tahsil edilmiştir. İdare, kazancın beyanında tahsilat tarihlerini değil, hisselerin devir tarihini esas almıştır.(1)

Bu nedenle bedelin taksitlere bölünmesi, özelgedeki olay bakımından kazancın vergilendirilmesini tahsilat yıllarına dağıtmamaktadır. Satışın vergisel sonucu değerlendirilirken ödeme planının da bu yaklaşımla birlikte ele alınması gerekmektedir.

İki yıldan önce sorulması gereken soru

Hisse satışında ilk soru, kaç yıldır ortak olunduğu değil, hangi hukuki değerin satıldığıdır.

Limited ortaklık payı, senede bağlanmamış anonim şirket payı ve anonim şirket hisse senedi aynı değerlendirmeye tabi tutulmamalıdır. Tür değişikliğinde ise geçmiş ortaklık süresinin yeni senetlere kendiliğinden taşındığı varsayılmamalıdır.

İki yıl, doğru pay ve doğru başlangıç tarihi belirlendiğinde anlam kazanır.

Daha fazlası

Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 80 ve mükerrer 81’inci maddelerine buradan, limited pay satışında beyan dönemine ilişkin özelgeye buradan, tür değişikliğinde hisse senetlerinin iktisap tarihine ilişkin özelgeye ise buradan ulaşabilirsiniz.

Dipnotlar

(1) İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 19.12.2023 tarihli ve 62030549-120[mük80-2020/478]-1474924 sayılı özelgesi.

(2) İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 06.11.2023 tarihli ve E-62030549-125-1238228 sayılı özelgesi.

Not: Fotoğraf, Wix Gallery’den alınmıştır.