Her yönüyle Örtülü Sermaye

Şirketlerin finansman ihtiyaçlarını karşılamak için başvurdukları borçlanmalar, eğer yasal sınırları aşarsa ‘örtülü sermaye’ tuzağına düşebilir. Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 12'nci maddesi, şirketlerin ortakları veya ortaklarla ilişkili kişilerden aldıkları borçların belirli bir sınırı aşması durumunda örtülü sermaye sayılacağını belirtir. Bu düzenlemenin amacı, şirketlerin kâr payı dağıtımı yerine faiz gideri yoluyla vergi avantajı elde etmesini engellemektir.

KVK'nın 12. maddesine göre, şirketlerin ortaklarından veya ortaklarla ilişkili kişilerden aldıkları ve işletmede kullandıkları borçların, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte şirketin öz sermayesinin üç katını aşan kısmı örtülü sermaye sayılır.

Örtülü sermayenin oluşması için aşağıdaki unsurların bir arada bulunması gerekir:

- Borcun doğrudan veya dolaylı olarak ortak veya ortakla ilişkili kişiden temin edilmesi - Borcun işletmede kullanılması - Kullanılan borcun hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte şirketin öz sermayesinin üç katını aşması

Ortak ve ortakla ilişkili kişi

KVK'nın 12. maddesinin üçüncü fıkrası, "ortakla ilişkili kişi" tanımını yapar. Buna göre, ortağın doğrudan veya dolaylı olarak en az %10 oranında ortağı olduğu veya en az bu oranda oy veya kâr payı hakkına sahip olduğu bir kurum, ortakla ilişkili kişi sayılır. Aynı şekilde, ortağın veya ortakla ilişkili bu kurumun sermayesinin, oy veya kâr payı hakkına sahip hisselerinin en az %10'unu elinde bulunduran bir gerçek kişi veya kurum da ortakla ilişkili kişi olarak kabul edilir. BİST'de işlem gören hisselerin edinilmesi durumunda, bu hisseler nedeniyle ortak veya ortakla ilişkili kişi sayılanlardan alınan borçlanmalarda en az %10 ortaklık payı aranır.

Öz Sermaye

KVK'nın 12. maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendine göre, öz sermaye, şirketin Vergi Usul Kanunu uyarınca tespit edilmiş hesap dönemi başındaki öz sermayesini ifade eder.

Örtülü Sermaye Sayılmayan Borçlanmalar

KVK'nın 12. maddesinin altıncı fıkrası ise, örtülü sermaye sayılmayacak bazı borçlanmaları belirler. Bunlar arasında:

- Ortakların veya ortaklarla ilişkili kişilerin sağladığı gayrinakdi teminatlar karşılığında üçüncü kişilerden yapılan borçlanmalar. - Şirketlerin iştiraklerinin, ortaklarının veya ortaklarla ilişkili kişilerin, banka ve finans kurumlarından ya da sermaye piyasalarından alarak aynı şartlarla kullandırdığı borçlanmalar.

Örtülü Sermaye Uygulamasında Kur Farkı

Örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faiz, kur farkları ve benzeri giderler, KVK'nın 11. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre gider olarak yazılamaz. Benzer şekilde, örtülü sermaye kabul edilen borçlanmalarda TL'nin değer kazanması sonucu oluşacak kur farkı gelirleri de vergiye tabi kurum kazancının tespitinde gelir olarak dikkate alınmaz. Örtülü sermaye üzerinden kur farkı hariç, faiz ve benzeri ödemeler veya hesaplanan tutarlar ise, gerek borç alan gerekse borç veren nezdinde, örtülü sermaye şartlarının gerçekleştiği hesap döneminin son günü itibarıyla dağıtılmış kâr payı sayılır.

Kritik Noktalar

İlişkili Kişilerden Alınan Avanslar: İlişkili kişiden alınan avanslar, örtülü sermaye hesabında dikkate alınmalıdır.

Kur Farkları: Örtülü sermaye olarak değerlendirilen borçlanmalara ve avanslara ilişkin kur farkı giderleri, kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınamaz. Benzer şekilde, örtülü sermayeye isabet eden kur farkı gelirleri de kurum kazancının tespitinde gelir olarak dikkate alınamaz.

Grup Şirketlerinden Alınan Krediler: Grup şirketlerinden alınan kredilerin aynı faiz oranı ve masrafları ile ilişkili şirkete kullandırılması örtülü sermaye olarak addedilmez. Ayrıca aktarılan kredi tutarına ek olarak herhangi bir bedel alınmazsa KDV hesaplanmaz.

Dar Mükellef Ortağın Sağladığı Nakdi Teminat: Dar mükellef ortağın sağladığı nakdi teminat karşılığında alınan kredilerde, örtülü sermaye şartlarının gerçekleşmemesi durumunda, kredi faizleri üzerinden ÇVÖA hükümlerine göre kurumlar vergisi kesintisi yapılır.

Topluluk Şirketinden Alınan Kredinin Erken Kapatılması: Topluluk şirketinden alınan ve banka kredisi ile kapatılan kredinin eş zamanlı ve aynı şartlarla kapatılmaması durumunda, borç tutarı örtülü sermaye hesabında dikkate alınır.

Ortağa Faizsiz Borçlanma: Ortağa faizsiz döviz veya TL borçlanılması durumunda, örtülü sermaye ve transfer fiyatlandırması hükümleri dikkate alınmalıdır. Ortağa ödenecek faiz bedelinin emsallere uygun olması gerekir. Şirketin nakit ihtiyacı olmadığı halde ortağa borçlanma nedeniyle oluşan kur farkları, gider olarak kabul edilemez.

Yurt Dışı Mukimi Ortaktan Alınan Borç: Örtülü sermaye olarak değerlendirilen kısım için yabancı ortağa ödenen faizler, dağıtılmış kâr payı olarak değerlendirilir ve ÇVÖA hükümlerine göre kurumlar vergisi tevkifatına tabi tutulur.

İlişkili Şirkete Verilen Borcun Örtülü Sermaye Sayılması: İlişkili şirkete verilen borcun, ilişkili şirket tarafından örtülü sermaye olarak değerlendirilmesi ve borç alan şirketin zarar etmesi durumunda, borç veren şirket iştirak kazançları istisnasından faydalanamaz.

İştirak Şirkete Verilen Borcun Örtülü Sermaye Sayılması: Teşvik belgesine sahip iştirak şirkete verilen borcun örtülü sermaye sayılması durumunda, borç veren şirket tarafından yapılacak düzeltme işleminde, örtülü sermaye kapsamında kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınan tutarlar dikkate alınır.

Zarar Durumunda Faiz Tutarının Kâr Payı Olarak Değerlendirilmesi: İlişkili şirketten kullanılan kredinin örtülü sermaye olarak değerlendirilmesi ve borç alan şirketin zarar etmesi durumunda, ödenen faiz tutarları yine de kâr payı olarak kabul edilir.

Yurt Dışındaki Şirket Ortağından Alınan Borç: Yurt dışındaki şirket ortağından alınan borçlara faiz ödenmiyorsa, örtülü sermaye şartları gerçekleşse bile bedelsiz kullanılan kaynak nedeniyle dağıtılmış kâr payı kabul edilecek bir tutar olmaz.

Ana Merkezden Alınan Kredi: Ana merkezden alınan kredilerde, örtülü sermaye şartlarının oluşması durumunda faiz ödemeleri ana merkeze dağıtılmış kâr payı sayılır ve ÇVÖA hükümlerine göre kurumlar vergisi kesintisine tabi tutulur. Örtülü sermaye şartlarının gerçekleşmemesi durumunda ise faizler üzerinden ÇVÖA hükümlerine göre kurumlar vergisi kesintisi yapılır. Elde edilen kârın ana merkeze aktarılmaması halinde tevkifat yapılmaz.

Örtülü Sermaye Sayılmayan Borçlar

Aşağıdaki borçlanmalar örtülü sermaye kapsamında değerlendirilmez:

Gayri Nakdi Teminatlar Karşılığında Üçüncü Kişilerden Alınan Borçlar: Ortak veya ortakla ilişkili kişilerin sağladığı gayri nakdi teminatlar karşılığında alınan borçlar örtülü sermaye sayılmaz.

1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği "12.2.1. Gayrinakdi teminatlar karşılığında üçüncü kişilerden yapılan borçlanmalar": "Kurumların ortaklarının veya ortaklarla ilişkili kişilerin sağladığı gayrinakdi teminatlar karşılığında üçüncü kişilerden yaptıkları borçlanmalar örtülü sermaye sayılmaz."

Banka ve Finans Kurumlarından Temin Edilerek Kullandırılan Borçlar: Ortaklar, iştirakler veya ilişkili kişilerin banka ve finans kurumlarından aynı şartlarla kullandırdığı borçlar örtülü sermaye sayılmaz.

1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği "12.2.2. Banka ve finans kurumlarından temin edilerek kullandırılan borçlar": "Ortaklar vasıtasıyla kurumların iştiraklerinin, ortaklarının veya ortaklarla ilişkili kişilerin, banka ve finans kurumlarından ya da sermaye piyasalarından temin ederek aynı şartlarla kısmen veya tamamen kullandırdığı borçlanmalar örtülü sermaye sayılmaz."

Örtülü Sermayenin Vergisel Sonuçları

Gider Kabul Edilmeyen Faiz ve Kur Farkları: Örtülü sermaye üzerinden ödenen faiz, kur farkı ve benzeri giderler, Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre gider olarak kabul edilmez.

Madde 11 Kabul edilmeyen indirimler (1) b): "Örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faiz, kur farkları ve benzeri giderler."

Dağıtılmış Kâr Payı Sayılması: Örtülü sermaye üzerinden ödenen faiz ve benzeri tutarlar, vergi kanunları açısından dağıtılmış kâr payı sayılır ve buna göre vergilendirilir.

Madde 12 Örtülü sermaye (7): "Örtülü sermaye üzerinden kur farkı hariç, faiz ve benzeri ödemeler veya hesaplanan tutarlar, Gelir ve Kurumlar Vergisi kanunlarının uygulanmasında, gerek borç alan gerekse borç veren nezdinde, örtülü sermaye şartlarının gerçekleştiği hesap döneminin son günü itibarıyla dağıtılmış kâr payı veya dar mükellefler için ana merkeze aktarılan tutar sayılır."

Düzeltme İşlemleri: Örtülü sermaye uygulaması sonucu yapılan vergilendirme işlemleri, ilgili taraflar nezdinde düzeltilebilir. Ancak bu düzeltmenin yapılabilmesi için, örtülü sermaye kullanan kurum adına tarh edilen vergilerin kesinleşmiş ve ödenmiş olması gerekmektedir.

Madde 12 Örtülü sermaye (7): "Daha önce yapılan vergilendirme işlemleri, tam mükellef kurumlar nezdinde yapılacak düzeltmede örtülü sermayeye ilişkin kur farklarını da kapsayacak şekilde, taraf olan mükellefler nezdinde buna göre düzeltilir. Şu kadar ki, bu düzeltmenin yapılması için örtülü sermaye kullanan kurum adına tarh edilen vergilerin kesinleşmiş ve ödenmiş olması şarttır."

Daha fazlası

KVK'nun 11 ve 12'inci maddesine buradan, 1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği'nin ilgili bölümüne buradan ulaşabilirsiniz.

Yazının e-book hâlini aşağıdan indirebilirsiniz.

Her yönüyle Örtülü Sermaye.pdf

PDF dosyasını indir • 5.85MB