top of page

Her yönüyle Finansman Gider Kısıtlaması

10 saat önce
6 dakikada okunur

Son yıllarda finansman gider kısıtlaması (FGK), özellikle öz kaynaklarını güçlendiremeyen ve yabancı kaynak kullanımına dayalı büyüme stratejisi izleyen şirketler için önemli bir gündem maddesi haline geldi. Bu yazıda, FGK’nın mevzuat dayanağını, uygulama esaslarını ve örnek hesaplamalarla birlikte pratik çözüm önerilerini ele alarak, bu kısıtlamanın işletmeler üzerindeki etkilerini en sade ve anlaşılır haliyle açıklanmaktadır.

Her yönüyle Finansman Gider Kısıtlaması

Finansman gider kısıtlaması, borç yerine öz kaynak kullanımını teşvik eden bir vergi düzenlemesidir. Dayanağı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 11/1-i maddesidir. Kanuni düzenleme 2013’te yürürlüğe girmiş; 04.02.2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 3490 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile oran %10 olarak belirlenerek 01.01.2021’den başlayan vergilendirme dönemlerinde uygulanmaya başlanmıştır.

Bu yazı, bilanço esasına göre defter tutan kurumlar vergisi mükelleflerinin uygulamasını ele almaktadır. Kanunda kapsam dışında bırakılan kredi kuruluşları, finansal kuruluşlar, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketleri için ayrıca kapsam kontrolü yapılmalıdır. Gelir vergisi mükelleflerinde ise GVK’nın 41/1-9 maddesindeki paralel düzenleme dikkate alınır.

Yabancı kaynak ve öz kaynak

FGK uygulanabilmesi için şirketin bilançosunda yer alan kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar toplamının öz kaynaklarını aşması gerekir. Öz kaynak tutarını aşan kısma münhasır olmak üzere kullanılan yabancı kaynaklara ilişkin bazı giderler KKEG olarak dikkate alınır.

Karşılaştırma, her geçici vergi dönemi sonunda ve yıllık hesap dönemi sonunda VUK’a göre düzenlenen bilanço üzerinden yapılır. Geçici vergi hesabı ilgili dönemin kümülatif verileriyle yenilenir; önceki dönemlerde şartların oluşmaması sonraki dönem için muafiyet sağlamaz.

Bir borcun karşılaştırmadaki yabancı kaynak toplamına girmesi ile o borçtan kaynaklanan giderin kısıtlanması farklı konulardır. Örneğin faizsiz bir ticari borç toplam yabancı kaynağı artırabilir; fakat sırf bu nedenle varsayımsal bir finansman gideri hesaplanmaz.

FGK kapsamına giren giderler

Finansal giderler ve kur farkı zararları FGK'dan etkilenen giderlerdir.

Finansman Giderleri: Yabancı kaynağın kullanım süresine bağlı olarak doğan her türlü faiz, komisyon, vade farkı, kâr payı, kur farkı, faktoring kuruluşlarına verilen iskonto bedelleri ve benzeri adlar altında yapılan gider ve maliyet unsurları.

Kur farklarında borçlanma tarihi ve giderin kesinleştiği dönem birlikte izlenmelidir. Tebliğe göre 01.01.2013’ten itibaren sağlanan kaynakların 01.01.2021’den itibaren kesinleşen giderleri kapsamdadır; 2020 ve önceki yıllarda kazanç hesabında dikkate alınmış giderler yeniden kısıtlanmaz.

FGK'nın hesaplanması

Şirketin yabancı kaynakları öz kaynaklarını aştığı durumlarda, aşan kısma isabet eden (aşma oranı) yabancı kaynaklara ilişkin finansman giderlerinin %10'u KKEG olarak kabul edilir ve kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılamaz.

Örnek: (X) A.Ş., imalat sektöründe faaliyet gösteren bir şirkettir ve 2024 yılı sonu itibarıyla bilançosunda aşağıdaki bilgiler yer almaktadır:

Öz Kaynaklar: 5.000.000 TL

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar: 3.000.000 TL

Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar: 4.000.000 TL

Toplam Finansman Gideri: 1.000.000 TL (Bu giderin 200.000 TL’lik kısmı yatırımın maliyetine eklenmiştir)

(X) A.Ş.'nin finansman gider kısıtlamasına tabi tutulacak tutarın hesaplanması:

Yabancı Kaynaklar Toplamının Hesaplanması: Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar + Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar = Toplam Yabancı Kaynaklar 3.000.000 TL+4.000.000 TL = 7.000.000 TL
Yabancı Kaynakların Öz Kaynakları Aşan Kısmının Belirlenmesi: Toplam Yabancı Kaynaklar - Öz Kaynaklar = Yabancı Kaynakların Öz Kaynakları Aşan Kısmı 7.000.000 TL-5.000.000 TL = 2.000.000 TL
FGK Hesabında Dikkate Alınacak Finansman Giderinin Belirlenmesi: Toplam Finansman Gideri - Yatırımın Maliyetine Eklenen Finansman Gideri = FGK Hesabında Dikkate Alınacak Finansman Gideri 1.000.000 TL-200.000 TL = 800.000 TL

KKEG = [(7.000.000 − 5.000.000) / 7.000.000] × 800.000 × %10 = 22.857,14 TL

Bu örnekte 2024 yılı kurum kazancının tespitinde 22.857,14 TL finansman gideri KKEG olarak dikkate alınır. Örnekteki oran ve tutarlar temsilidir; uygulamada ilgili dönem bilançosu ve gider ayrıştırması esas alınır.

Her finansal gider kısıtlamaya girmez

Yatırımın Maliyetine Eklenen Finansman Giderleri: Vergi Usul Kanunu’nun 262. maddesine göre yatırımın maliyetine eklenen finansman giderleri FGK kapsamı dışındadır.

Emtia maliyetine eklenen finansman giderleri için yatırım maliyeti istisnası otomatik olarak uygulanmaz. Stok maliyetine ekleme, tek başına FGK dışında kalma gerekçesi değildir; giderin niteliği ve kazanç hesabına alındığı dönem ayrıca izlenmelidir.

Yabancı kaynağın kullanım süresine bağlı olmayan teminat mektubu komisyonları, tahvil ihracına ilişkin baskı ve benzeri giderler ile ipotek masrafları kısıtlama dışındadır. Finansman geliri azalması niteliğindeki erken veya peşin ödeme iskontoları da bu kapsamda değerlendirilmez. Her komisyonun yalnızca adı üzerinden kapsam dışı sayılması doğru değildir.

Satış Bedellerinin Erken Tahsili İçin Ödenen Komisyonlar: Kredi kartı ile yapılan satışlara ilişkin tutarların vadesinden önce tahsil edilebilmesi için bankalara ödenen komisyon bedelleri, yabancı kaynak kullanımına bağlı bir finansman gideri olmadığından FGK kapsamında değildir.

Enflasyon Düzeltmesi Zararları: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298. maddesi kapsamında yapılan enflasyon düzeltmesi sonucu oluşan zararlar (658 no.lu hesap), "finansman giderleri" arasında yer almadığı için FGK hesabında dikkate alınmaz.

2023 Enflasyon Düzeltmesi: 2023 enflasyon düzeltmesinde düzeltme öncesi mali tablolar dikkate alınarak vergi hesabı yapıldığı için FGK hesaplamasında da düzeltme öncesi mali tablolar esas alınır.

2026’da hangi bilanço esas alınacak?

176 sıra numaralı VUK Sirküleri, 2023 için düzeltme öncesi; 2024 ve sonraki düzeltme yapılan dönemler için düzeltilmiş bilanço tutarlarını esas alır. Ancak sonraki kanuni değişiklik mutlaka dikkate alınmalıdır.

VUK’un geçici 37. maddesi uyarınca 2025 hesap dönemi ile geçici vergi dönemleri dahil 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde genel olarak enflasyon düzeltmesi yapılmaz. Özel hesap dönemlerinde 2026, 2027 ve 2028’de biten dönemler kapsamdadır. Mükerrer 298/A-9 kapsamındaki mükellefler istisnadır. Bu nedenle 2026 FGK hesabında genel kapsamdaki şirket için ayrıca varsayımsal bir enflasyon düzeltmesi yapılmaz; ilgili dönemin VUK bilançosu kullanılır. Önceki yılların kayıtlı düzeltme farkları da sırf erteleme nedeniyle silinmez.

Alınan avanslar da hesabı etkileyebilir

Alınan sipariş avansları, Tebliğin bilanço yaklaşımında yabancı kaynak karşılaştırmasına dahildir. GİB, bu avansların işletmeye finansman sağladığını ve dövizli avansların değerlemesinden doğan kambiyo zararlarının FGK hesabında dikkate alınacağını belirtmektedir. Avansın kendisi ile avans nedeniyle oluşan kur farkı gideri ayrı izlenmelidir.

Bazı işlemlerde dönem ve nitelik önem kazanır

Forward sözleşmeleri bakımından GİB’in 05.07.2024 tarihli özelgesinde, taahhüt niteliğindeki işlemin yabancı kaynak kullanımı sayılmadığı ve bu işlemden doğan kur farkı giderinin FGK’ya tabi olmadığı açıklanmıştır. Bu sonuç, sözleşmenin finansman niteliğindeki başka işlemlerden ayrıştırılmasıyla uygulanmalıdır; forward giderinin kapsam dışında olması, her durumda kurum kazancıyla ilişkilendirilmeyeceği anlamına gelmez.

Yıllara Sari İnşaat ve Onarma İşleri: Bu işlerde kâr veya zarar işin bittiği yılda tespit edilir. 1/1/2021 tarihinden önce mahiyet ve tutar itibarıyla kesinleşmiş olan ancak henüz kurum kazancının tespitinde dikkate alınmamış finansman giderleri, inşaat ve onarma işi kazancının hangi yıl beyan edildiğine bakılmaksızın FGK'ya tabi tutulmaz.

Adi Ortaklıklar: Finansman gider kısıtlaması uygulamasında adi ortaklıklar ayrı bir birim olarak değerlendirilir. Adi ortaklığın yabancı kaynakları öz kaynaklarını aşarsa, aşan kısma münhasır olmak üzere finansman giderlerinin %10'u ortakların hisseleri oranında KKEG olarak dikkate alınır.

Önemli notlar

Kur farkında aynı kaynak için bir istisna vardır. Aynı hesap dönemi içinde aynı yabancı kaynağa ait kur farkı gelir ve giderleri mahsuplaştırılır; kalan net kur farkı gideri dikkate alınır. Farklı kaynakların kur farkları ise birbirinden düşülemez. Kredi kullanımıyla bankaya giren dövizin mevduatta oluşturduğu kur farkı geliri de kredi borcunun kur farkı giderinden mahsup edilmez.

Genel kural olarak faiz geliri ve diğer finansman gelirleri, finansman giderlerinden düşülerek net bir FGK matrahı yaratılamaz. Aynı kaynağa ait kur farkları için yukarıda belirtilen mahsuplaşma bu genel kuraldan ayrılır.

Aynı gider ikinci kez KKEG yapılmamalı

Örtülü sermaye, transfer fiyatlandırması veya binek otomobil gider sınırlaması gibi hükümler nedeniyle zaten KKEG sayılan finansman giderleri, FGK’ya esas gider havuzundan ayrılır. Böylece aynı tutar üzerinden mükerrer KKEG hesaplanması önlenir.

Kıdem tazminatı karşılığı, maliyet giderleri karşılığı ve benzeri hesaplar, idarenin kısa ve uzun vadeli yabancı kaynak toplamını esas alan yaklaşımında karşılaştırmaya dahil edilir. Bu hesapların banka kredisi niteliği taşımaması, kendiliğinden toplamdan çıkarılmalarını sağlamaz. Karşılık tutarının dahil edilmesi, karşılığın kendisinin finansman gideri sayılması demek değildir.

Yıllara yaygın inşaat ve onarım hakedişleri, Tek Düzen Hesap Planı’nda 35 hesap grubunda izlenir. İdarenin bilanço yaklaşımında bu tutarlar sırf banka borcu niteliğinde olmadıkları gerekçesiyle yabancı kaynak toplamından düşülemez. Hakedişin karşılaştırmaya dahil edilmesi ile işe ait finansman giderinin kazanç hesabına alınacağı yıl birbirinden ayrılmalıdır.

Yargı kararları ne söylüyor?

Uyuşmazlıklar ağırlıklı olarak yabancı kaynak tanımının genişliği, eski borçlara ait giderlerin kapsama alınması ve gelir-gider netleştirmesi üzerinde yoğunlaşmaktadır. Dava konusu iddia ile mahkemenin hükmü birbirine karıştırılmamalıdır.

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 04.12.2024 tarihli E.2024/783, K.2024/1091 sayılı kararı, yabancı kaynak tanımı ve Tebliğin 11.13.3 bölümüne ilişkin davanın reddi kararını onamıştır. Böylece incelenen düzenlemeler yönünden idarenin yaklaşımı korunmuştur.

Danıştay 3. Dairesinin 26.12.2024 tarihli E.2024/1318, K.2024/7638 sayılı kararında da mükellefin temyiz istemi reddedilmiştir. İlk derece mahkemesinin mükellef lehine gerekçesini, nihai karar gibi okumak yanlış sonuca götürür.

Bu kararlar, her somut FGK hesabının hatasız olduğu anlamına gelmez. Kaynağın niteliği, dönem, mükerrer KKEG veya hesaplama hatası ayrıca incelenebilir. Uyuşmazlık düşünülüyorsa ihtirazi kayıt ve dava süreleri somut dosya özelinde değerlendirilmelidir.


Daha fazlası

Dipnot: Fotoğraflar WIX'den alınmıştır.

 
 
 

Yorumlar


taxtank bültenlerinden haberdar olmak için

abone olduğunuz için teşekkürler!

  • LinkedIn
  • Twitter
  • Siyah Instagram Simge
logo_band_colored_2x.png

taxtank, blog sayfasında informel nitelikte bilgi yaymayı amaçlar ve kâr amacı gütmez. taxtank.com.tr’de yer alan yazıların tamamı editörün özgür görüşlerini yansıtır. Bu yönüyle; oluşması muhtemel değerlendirme hataları ya da yazıların kullanılması suretiyle doğabilecek her türlü hukuki ve mali sorumluluğu kabul etmemektedir. Bu nedenle taxtank, somut konular özelinde profesyonel danışmalık almayı önermektedir. taxtank, Türkiye sınırları içerisinde korunan tescilli bir markadır. Yayımlanan yazıların her türlü hakları editöre ve TAXTANK DANIŞMANLIK AŞ'ne aittir. Editör adı ve taxtank.com.tr internet sitesine referans verilmeden alıntı, kopyalama, yayınlama vb. faaliyetler yapılamaz. Online Program sayfasındaki ürünlerle ilgili satış koşulları ise ayrıca ilgili sayfalarda belirtilmiştir. taxtank.com.tr internet sitesini kullanan herkes bunları kabul etmiş sayılır.

© 2022 by selcukguresci. Proudly created with Wix.com

bottom of page